تبلیغات
اصلاح نظام اقتصادی

اصلاح نظام اقتصادی

شكوفایی اقتصادی در گرو طراحی صحیح مدل اجرایی، شفافیت، و مدیریت است.





به کانال پول پرقدرت بیپوندید:



پول و رشد اقتصادی از منظر مشارکت و نظارت

دوران اقتصادی امروز با تمام خوبی ها و بدی هایش مدیون تحول در ماهیت پول است! 

     سوالات اساسی

·       به دنبال کدام نوع پول، کدام روش استفاده از پول و کدام رشد اقتصادی باید باشیم؟

·       دغدغه مراجع، اقتصادیون، کارآفرینان، مردم و حکومت در این زمینه چیست؟

·       تجربه ایران، کشورهای نفتی، کشورهای در حال توسعه و پیشرو در اقتصاد و پول در این زمینه چیست؟

انسان و اجتماع

·       کرامت انسانی و عزت اجتماعی در اقتصاد چگونه باید پیگیری شود؟

·       آیا در اقتصاد امروز مفهومی به نام عدالت در توزیع ثروت به صورت علمی و یا اجرایی وجود دارد یا می تواند وجود داشته باشد؟

·       آیا در اقتصاد فقط باید بدنبال رشد مادی بود؟

·       آیا نیازهای مادی انسان واقعاً نامحدود است و علم اقتصاد بدنبال ارائه راهکارهای علمی برای رفع آنها است؟

·       چگونه می توان در اقتصاد رفع نیازهای مادی انسان را با نیازهای معنوی وی توأمان در نظر گرفت؟

رشد اقتصادی

·       رشد اقتصادی بر پایه چه مفاهیمی اساسی در دنیای امروز استوار است؟

·       علت پدیده رکود اقتصادی بزرگ و جهانی در سال 1929 چه بود؟

·       علت بروز جنگ جهانی دوم از منظر اقتصادی چیست؟ چرا جنگ در کشورهای صنعتی بوقوع پیوست در حالیکه می بایست بر مبنای آموزه های اقتصادی انسان در این کشورها با مصرف کالاهای بیشتر زندگی مطلوبتری بدست می آورد؟

·       انسان و اجتماع در اقتصاد مدرن امروزین بعد از وقوع رکود بزرگ و بروز جنگ جهانی به کجا می رود؟

·       «مفهوم بازده به مقیاس» و «رقابت» در اقتصاد چه جایگاهی دارد؟

·       آیا در اقتصاد امروزی تقاضا عرضه را تعیین می کند و یا عرضه تقاضا را معین می کند؟

·       مشکلات و معضلات رشد اقتصادی فعلی چیست؟

·       رابطه رشد اقتصادی با نوع پول و روش تزریق آن چیست؟

پول و بانک

·       پول در گذشته چه تحولاتی داشته است؟

·       آیا پول اختراع بشر است؟

·       چرا پول اعتباری بوجود آمد؟ و چرا در دنیای امروز بدون پشتوانه است؟

·       آیا واقعاً پول عینی (طلا و نقره) و یا پول اعتباری مبتنی بر پول عینی توانایی راهبری نظام پولی را ندارد و یا اینکه علت به کنار رفتن ظاهری آن از اقتصاد مسائل دیگری است؟

·       پشتوانه واقعی پول در دنیای امروز چیست؟ کشورهای پیشرو چه پشتوانه ای برای پول خود دارند؟ و چگونه مردم یک تکه کاغذ یا یک عدد دیجیتال را به عنوان پول پذیرفته اند؟ ارزش این اعداد به چیست؟

·       برچه مبنایی پول جدید در اقتصاد وارد می شود؟

·       آیا با رشد اقتصادی و افزایش کمی کالاها و خدمات به افزایش حجم پول نیاز داریم و یا به افزایش گردش پول؟

·       آیا با تحلیل های ذهنی از وضعیت اقتصادی می توان پول جدید در اقتصاد وارد ساخت؟

·       آیا بانکها واقعاً خلق پول می کنند و از هیچ پول تولید می کنند؟

·       چرا تورم در اقتصادهای پیشرو بسیار پایین و نوسانات پولی کم است؟

·       آیا بانکها ذاتاً باعث افزایش فاصله طبقاتی می شوند؟

·       وضعیت نظارت بر مصرف پول چگونه است و چه ارتباطی به نوع پول (عینی و یا اعتباری) دارد؟

·       رابطه نوع پول با روش تزریق پول در اقتصاد چیست؟

·       روش تامین مالی مبتنی بر بدهی با روش تامین مالی مبتنی بر مشارکت چه تمایزاتی دارد؟ و بهترین روش برای این منظور کدام است؟

·       تجربه بزرگترین بانک مرکزی جهان در کنترل و مدیریت پول چیست؟

وضعیت پول و بانک در ایران

کارآمدی

·       چرا مرتباً اقتصاد ایران با تورم های شدید و بعد از آن با رکود و بیکاری گسترده مواجه می شود؟

·       آیا بانکها در ایران به اقتصاد واقعی بیشتر کمک می کنند یا به اقتصاد واردات محور و سفته بازانه؟

·       آیا عموم مردم، سپرده گذاران و سهامداران خرد بانکها خود قربانی موضوع نوسانات پول در ایران هستند؟

انطباق با موازین شرعی

·       آیا بانکداری غربی اسلامی تر و یا حداقل منطقی تر و منظم تر از بانکداری در ایران است؟

·       آیا بانکداری اسلامی و بانکداری بدون ربا در ایران نهایتاً با شکست مواجه خواهد شد؟

·       آیا می توان همه بانکها را در ایران ناگهان تبدیل به قرض الحسنه کرد؟

·       آیا فقط با اصلاح عقود بانکی و ارائه روشهای متنوع مالی و پولی می توان به شرعی تر شدن و کاراتر شدن بانکها و نظام مالی امید داشت؟

·       آیا نهایت ظرفیت معارف و تعالیم اسلامی در طراحی عقود مبتنی بر بیع نسیه، مرابحه نسیه و اجاره برای رفع عمده نیازهای پولی جامعه است و در اسلام توصیه به انتخاب روش خاصی دیگری برای رفع عمده نیازهای پولی نشده است که عادلانه و کاراتر باشد؟

·       آیا به صورت کلی بانکها ظرفیت اجرای احکام اقتصادی اسلام را دارند؟

·       آیا بانکها نمی توانند روشهای مشارکتی را در تخصیص منابع انجام دهند؟

·       آیا وظیفه شورای فقهی بانک مرکزی فقط نظارت بر انطباق روش تزریق پول در اقتصاد با موازین اسلامی است و وظیفه ای در خصوص پول ندارد؟

·       آیا با رشد شدید فعالیتهای بانکی در دهه اخیر در ایران نیازمند تشکیل سازمان نظارت بر فعالیتهای بانکی مستقل از بانک مرکزی هستیم؟

روش رسیدن به وضع مطلوب

·       چگونه بانکها در ایران می توانند منطبق بر شرع، منطبق بر استانداردهای بین المللی، کارآمد و در خدمت اقتصاد تولیدی باشند؟

·       نسخه اقتصاد غربی و نظرات اسلامی برای توضیح وضعیت پول و اقتصاد فعلی ایران و راه برون رفت از آن چیست؟آیا این نسخه ها متناقضند؟

·         چگونه می توان نظام پولی مطلوب را بر مبنای بهترین نوع پول (عینی و یا اعتباری) و بهترین روش تامین مالی (بدهی یا مشارکت محور) بنا نهاد؟ مراحل و پیش نیازهای آن کدامند؟


پاسخ در پستهای بعدی


تغییر در ماهیت پول و روش استفاده از آن در اقتصاد فقط باعث تغییر نظام پولی نخواهد شد بلکه تمدنی دیگر خواهد ساخت و درصورت وجود انضباط ، شفافیت و نظارت کافی باعث تحقق اهداف آرمانی در ابعاد غیر اقتصادی نیز خواهد شد.

به کانال پول پرقدرت بیپوندید:



نرخ بالای سود بانکی، ربا و ورشکستگی

1. نرخ بالای پول به دو عامل عمده باز می گردد که مهمترین عامل آن رشد حجم پول بیش از ظرفیت واقعی اقتصاد است. با این توضیح که افزایش حجم پول بدون اینکه تولیدی افزایش یافته باشد تورم را نوید می دهد که خود عامل تعیین نرخ سود در نظام بانکی خواهد شد. در ایران میزان تحویل ارزهای نفتی به بانک مرکزی و پرداخت ریال آن به دولت بیشترین تاثیر را در افزایش حجم پول بیش از ظرفیت تولید دارد. افزایش پول به صورت مستمر و بیش از ظرفیت مولد اقتصاد باعث کاهش قدرت خرید پول و تورم می شود و نرخ سود بالا این کاهش ارزش پول را در برابر سایر کالا ها نشان می دهد.

دومین عامل مهم در بالا بودن نرخ سود بانکی عدم گردش کافی پول در اقتصاد است که آن نیز به بی انضباطی در پرداخت و دریافت اقساط تسهیلات باز می گردد که باعث رشد شدید مطالبات غیرجاری و استمهال مداوم تسهیلات در نظام بانکی ایران شده است.

2. مفهوم ربا به معنی عدم جواز در دریافت سود ثابت از قبل تعیین شده در هر قراردادی نیست. بلکه ربا فقط در قرار داد قرض با سود وجود دارد. در نظام بانکی ایران قرارداد قرض فقط در قرض الحسنه تعریف شده است. سایر قرار دادهای با سود ثابت معین در نظام بانکی ایران قرض نیستند و بلکه تحت عناوینی مانند اجاره، فروش اقساطی ، مرابحه و غیره می باشند.

3. اما به هر روی رشد پول بیش از اندازه ظرفیت مولد اقتصاد و مدیریت و نظارت ضعیف بر پرداخت و دریافت وجوه ، محیط رشد ربا و صوری شدن قراردادهای بانکی را فراهم آورده و علاوه بر آن تورم های شدید دوره ای و رکود متعاقب آن را نیز به دنبال دارد که می تواند اقتصاد مولد را به تدریج از بین برده و کشور را نیازمند واردات روز افزون نماید.

4. در دنیای مدرن فعلی نرخ پول با چند راهکار کاهش و به نزدیک صفر و یا حتی منفی رسیده است:

الف) کنترل حجم پول متناسب با رشد واقعی اقتصاد. حداقل کاربرد آن برای کشوری با شرایط ایران جدایی درآمدهای نفتی از منابع بانک مرکزی و عدم نشر پول متناسب با آن است. مثال بارز آن کشور نروژ است.

ب) کنترل حجم پول بر مبنای ارزشهای عینی و عدم اکتفا به قضاوت های ذهنی اقتصاددانان در بانک مرکزی.  توضیح کوتاه اینکه پول در دنیای امروز به ظاهر بدون پشتوانه است یعنی اولا پول خود کالای ارزشمند نیست و دوما با ارائه هر واحد پول به بانک های مرکزی مقدار ثابتی طلا یا نقره تحویل نمی دهند. اما اقتصاد ارتباط تنگاتنگی با ماهیت رفتار های انسانی دارد.  امروزه در خصوص پول این نکته وجود دارد که انسان در مقابل پول با ارزش ذاتی مانند پول طلا رفتار واقع گرایانه تری دارد و بنابراین اقتصاد بر مبنای آن به صورت پایدارتر و با تورم و رکود کمتری حرکت می نماید. بنابراین هر چند پول به ظاهر بدون پشتوانه است اما بانکهای مرکزی پیشرفته جهان سعی می کنند شرایط پول با پشتوانه را شبیه سازی نمایند. که البته چون شبیه سازی است، دنیا بازهم دچار بحران می شود که نمونه بارز آن در سال 2008 دیده شد. رک سخنان آلن گرین اسپن رئیس اسبق فدرال رزرو آمریکا.

ج) گردش پول در فضای رقابتی بین بانکها با نظارت و شفافیت دقیق  که ثمره آن رسیدن به موقع پول به تولید و کاهش معوقات بانکی است. 

5. در نظام بانکی ایران پس از انقلاب برای رهایی از ربا به عقود بانکی و سازو کار پرداخت و دریافت پول توجه شد اما به خود ماهیت پول توجه چندانی نشد. اگر ارتباط پول با درآمدهای نفتی قطع می شد ، و حجم پول بر مبنای میزان طلا و یا اشیای گرانبها و نیز بررسی های دقیق اقتصادی از رشد تولید تعیین می شد ، هم ظرفیت مولد اقتصاد رشد پایداری می داشت و دچار تورم و رکود شدید دوره ای نمی شد و هم کمتر در دام ربا می افتاد. البته دولتی بودن نظام بانکی و ضعف نهادهای نظارتی نیز با کاهش شفافیت و نظارت از طرف دیگر شرایط امروز را بحرانی تر نموده است.

6. ورشکستگی برخی موسسات مالی و اعتباری واحتمال ورشکستگی چند بانک را در ایران بیشتر به علت ضعفهای نظارتی و سودگرایی عده ای از مردم معرفی می نمایند. اما از منظر کلانتر این نکته به رشد بی رویه پول در اقتصاد نیز باز می گردد.

7.درآمدهای طبیعی مثل نفت می تواند برخی عقب ماندگی را در اقتصاد کاهش دهد به شرط آنکه فقط برای ورود کالاهای سرمایه ای متناسب با نیاز واقعی استفاده شوند و مبنای نشر پول نباشند، نباشند و نباشند!!!

8. اولین و بالاترین وظیفه بانکهای مرکزی حفظ ارزش پول ملی است. در حالتی که دارایی های بانک مرکزی با درآمدهای نفتی ارتباط داشته باشد انجام این وظیفه مانند مثل کج دار و مریز است! اگر استقلال بانک مرکزی مدنظر است، نقطه شروع آن استقلال منابع آن از درآمدهای نفتی است.

9.تورم های دوره ای و نوسانات شدید ضمن از بین بردن ظرفیتهای تولیدی، محیط را برای گسترش سفته بازی، فساد، زدو بند، قاچاق و واردات بی رویه و حتی ربا و صوری شدن قرار دادهای بانکی آماده می کند که حداقل اثر آن این است که افراد برای حفظ ارزش پول خود به هر وسیله ای ممکن است روی آورند. در چنین شرایطی تدوین آئین نامه ها، مقررات و چند برابر کردن افراد و سازمانهای نظارتی نیز ممکن است چندان سودمند نباشد. اگر رشد پول به همین رویه ادامه یابد هر چقدر هم جلوی موسسات پولی غیر مجاز گرفته شود و نظارت بیشتری بر بانکها شود ممکن است باز کافی و مؤثر نباشد. به عبارت دیگر اگر هدف تقویت بعد نظارتی بانک مرکزی بر بانکها، موسسات مالی و اعتباری، صرافی ها و لیزینگها است این بعد نظارتی اول از مدیریت پول و رفع نقصان بزرگ نظام پولی آغاز می شود که ماموریت اصلی بانک مرکزی است.

10.هر اقتصادی توان و ظرفیتی دارد و رشد پایدار و مستمر آن درونی است. مانند خود انسان و جامعه که بتدریج رشد می کند و ظرفیتش افزوده می شود. اگر بیش از بلوغ فکری یک فرد پول و امکانات در اختیارش باشد، نه تنها این امکانات باعث رشد وی نخواهد شد بلکه ممکن است باعث سقوط گردد. تزریق پول زیادی در اقتصاد قبل از آن که نظام راهبری شرکتی، شفافیت و نظارت در اقتصاد رشد کند باعث بی انضباطی، رانت، مصرف گرایی، قاچاق، واردات بی رویه و در نهایت سقوط فرهنگی خواهد شد!!!

به کانال پول پرقدرت بیپوندید:


پول واسطه انتقال ارزشهای مادی قابل معامله است كه این وظیفه به صورت تاریخی و بر اساس پیشرفت بشر بر عهده فلزات گرانبها نهاده شد. چرا كه همه آن را ارزشمند می دانستند و قابلیت تورق و حمل داشته و فساد پذیر هم نبود. اما در دوران مدرن ما ظاهرا دیگر جزو پول نیست اما در واقعیت این گونه نیست و به اعتراف سخنان و تحقیقات بزرگترین بانك مركزی جهان (فدرال رزرو ایالات متحده) هنوز طلا مبنای مدیریت نظام پولی جهان است .

 به عنوان مثال اندیشمندان اثر گذاری مانند آقای آلن گرین اسپن (مقدترین رئیس بانك فدرال رزرو ایالات متحده آمریكا) معتقد هستند «آن دسته از بانک‌های مرکزی که کار‌کرد مناسبی دارند، در بسیاری موارد می‌کوشند که آنچه خود استاندارد طلا (پول به پشتوانه طلا) به بار می‌آورد را باز‌تولید کنند.»

اقتصاد‌دانان بانک فدرال رزرو (بانك مركزی ایالات متحده) در تحقیقی که چند دهه از تاریخ نمونه‌ای بزرگ از کشور‌های مختلف را در‌بر‌می‌گیرد، به این نتیجه رسیده‌اند که تحت استاندارد‌های بدون پشتوانه، «رشد پول و تورم» نسبت به حالتی که استاندارد‌های طلا و نقره بر‌قرارند، بیشتر است. همچنین استاندارد طلا کاهش زیان‌بار قیمت‌ها را در پی نمی‌آورد. 

براستی طلا چرا اینگونه است؟

پاسخ به این سوال به این نكته بر می گردد كه تمام نیرو های اقتصادی و اجتماعی در اختیار بشر نیست  و در طبیعت ابزارهایی برای مدیریت این نیروها قرار داد شده است.  همانگونه كه در بدن انسان برخی از عملكرد ها مانند عملكرد قلب غیر ارادی است و این وظیفه به عهده بخش غیر ارادی مغز (بصل النخاع) گذاشته شده است. در نظام پولی نیز طلا و فلزات گرانبها به خوبی می توانند وظایف سه گانه سنتی پول یعنی «حفظ ارزش»، «دادو ستد» و «سنجش ارزش» را انجام دهد و این نیرویی است كه در كنترل بشر نیست. اگر در جامعه بخواهیم  مدیریت  نظام پولی را از طلا خارج كنیم باید دست به دامان قضاوتهای ذهنی شویم كه در نهایت ما را با بحران مواجه می سازد. نكته ای كه آقای آلن گرین اسپن در مصاحبه با شبكه فاكس بیزینس به مضمون آن اشاره كرد و  اعلام داشت كه "در نظام پولی پایه طلا بدون وجود بانك مركزی ما به درست ترین شكل عمل می نماییم". 

پس انضباط در نظام پولی بدون حضور طلا غیر ممكن است همانطور كه بشر نمی تواند به صورت ارادی قلب خود را مدیریت كند. هرچند که امروزه پول پشتوانه ندارد و با ارائه پول به بانک مرکزی هر کشوری مقدار ثابتی طلا و یا کالای ارزشمند نمی دهند، اما این مساله به این معنا نیست که پول بی رویه نشر می یابد . پول بر مبنای ظرفیت تولیدی درونی اقتصاد که از تحلیل های دقیق اقتصادی بدست می آید و نیز بر مبنای نسبتی از ذخایر فلزات گرانبها نشر می یابد. این راز مدیریت دقیق پولی در کشورهای پیشرفته است . پول امروزی پشتوانه ندارد اما مبنا برای نشر دارد!

البته در ایران باید بررسی شود که در نظام پولی تا چه میزان تحلیل های دقیق اقتصادی مبنای نشر پول در ایران است و چقدر با ظرفیت و توان تولیدی درون اقتصاد هماهنگ بوده و چه میزان با درآمدهای نفتی ارتباط دارد. بعد از آن نوبت به بررسی ذخایر فلزات گرانبها و پیوند زدن حجم پول بر مبنای آن خواهد رسید. 

منابع در سایر پستها آمده است.

 


چهار دغدغه شرعی شدن عملیات نظام بانكی از دیدگاه عضو محترم شورای فقهی بانك مركزی توسط خبرگزاری ایبنا تحت عناوین زیر مطرح گشته است:

1) توجه طرفین به ماهیت عقود بانكی و واقعی بودن معاملات بانكی

2) ارتباط منطقی بین نرخ سود و نرخ تورم

3) مساله وجه التزام یا جریمه دیركرد در نظام بانكی و تفاوت دیدگاه شورای نگهبان با برخی از فقها

4) حلال شدن دستمزد كارمندان نظام بانكی در گرو درآمدهای حلال اینگونه فعالیتها

كه خوانندگان گرامی مشروح این گزارش را می توانند در اینجا بخوانند.

اما در سطح كلان چهار انتظار اساسی از نظام بانكی در ایران وجود دارد:

1) انطباق با قوانین و ضوابط شرعی

2) كارآمدی

3) انطباق با استانداردهای بین المللی

4) پشتیبانی از بخش واقعی و مولد اقتصاد

صرفنظر از نوع ارتباط و شرایط تحقق این انتظارات توسط نظام بانكی، یك مساله/مشكل/بحران به نظر می رسد كه ام الامراض نظام پولی، بانكی، اقتصادی و حتی اجتماعی است كه آن نیز نحوه استفاده ناصحیح از درآمدهای منابع طبیعی مانند نفت توسط دولت در اقتصاد است. یكی از اثرات مخرب آن در نظام پولی و نحوه انتشار پول در اقتصاد است با این توضیح كه تا زمانی كه حجم پول توسط بانك مركزی بر مبنای درآمدهای نفتی و افزایش دارایی های خارجی آن بانك افزوده می شود ، اقتصاد دچار تورم های دوره ای شدید و ركود پس از آن (به علت اتخاذ سیاست انقباضی توسط دولت برای كاهش تورم)  مواجه خواهد بود. منشاء تورم حداقل در ایران علاوه بر عوامل طبیعی عرضه و تقاضا در بخش واقعی اقتصاد ناشی از نظام پولی غلط و نشر بی رویه پول بوده كه كاری غیر شرعی، غیر منطقی و غیر متعارف بوده كه با تجربه سایر كشورهای توسعه یافته و در حال توسعه نیز همخوانی ندارد.

بانك ها به عنوان واسطه انتقال پول در حالتی كه نظام پولی غلطی حاكم است با انتقال چنین پول مساله داری هم خود آسیب می بینند و هم سایر بخشهای اقتصادی مولد دچار بحران می شوند.

وقتی پول خود دچار اشكال باشد و باعث ایجاد تورم و افزایش نرخها شود اعمال فشار زیاد برای شرعی كردن دریافت و پرداخت این سودها اثر زیادی ندارد. این مساله مانند زمانی است كه یك نمازگزار تمام ضوابط واجب و مستحب نماز را بجای آورد اما جزئی از لباس و یا مكان غصبی باشد، كه در چنین حالتی نماز باطل خواهد بود.

نظام بانكی نیز هرچقدر هم كه سعی نماید خود را با ضوابط شرعی انطباق دهد (كه باید هم انطباق دهد) به علت نشر بی رویه پول در اقتصاد كه به تولید و تلاش عوامل اقتصادی ارتباط ندارد و بلكه بر اساس تبدیل منابع ارزی نفتی دولت به ریال افروده می گردد ، با ناكامی مواجه شده و نه تنها انطباقی با شرع نخواهدی یافت بلكه كارایی خود و توان حمایت از تولید واقعی را نیز از دست داده و خود نیز دچار بحران می گردد.

نظام پولی مانند دستگاه تولید خون در بدن بوده و نظام بانكی مانند دستگاه گردش خون می باشد. هرچند خون برای تداوم و بقای حیات بدن لازم است اما تزریق بیش از نیاز آن باعث مرگ خواهد شد. در نظام پولی نیز افزایش حجم پول بر مبنای تبدیل منابع ارزی حاصل از صادرات نفت به ریال، می تواند منجر به مرگ اقتصاد گردد. پول واسطه انتقال ارزشها است و آن پولی می تواند از بخش تولید حمایت نماید كه ارزشهای همان بخش را منتقل نماید. تبدیل منابع ارزی نفتی به ریال پولی را تولید می كند كه حاوی ارزش های تولیدكه توسط نیروی كار و ایده های خلاق ایجاد شده باشند، نیست. بنابراین چنین پولی برای اقتصاد مضر است. منابع نفتی شاید فقط برای ورود كالاهای سرمایه ای مفید باشند اما قطعاً نباید مبنای انتشار پول باشند.

توجه كنیم كه امروزه هرچند در كتابهای اقتصاد، پول بدون پشتوانه معرفی شده كه انتشار آن بر عهده قضاوتهای عینی و ذهنی هیاتی در بانكهای مركزی كشورها نهاده شده است (دلایل آن در این وبگاه بحث شده است) كه مورد انتقاد نیز هست (1) اما اندیشمندان اثر گذاری مانند آقای آلن گرین اسپن (مقدترین رئیس بانك فدرال رزرو ایالات متحده آمریكا) معتقد هستند: «آن دسته از بانک‌های مرکزی که کار‌کرد مناسبی دارند، در بسیاری موارد می‌کوشند که آنچه خود استاندارد طلا (پول به پشتوانه طلا) به بار می‌آورد را باز‌تولید کنند.»(2)

اقتصاد‌دانان بانک فدرال رزرو (بانك مركزی ایالات متحده) در تحقیقی که چند دهه از تاریخ نمونه‌ای بزرگ از کشور‌های مختلف را در‌بر‌می‌گیرد، به این نتیجه رسیده‌اند که تحت استاندارد‌های بدون پشتوانه، «رشد پول و تورم» نسبت به حالتی که استاندارد‌های طلا و نقره بر‌قرارند، بیشتر است. همچنین استاندارد طلا کاهش زیان‌بار قیمت‌ها را در پی نمی‌آورد.(مباحث بیشتر در این وبگاه آمده است.) (3)

همچنین امام صادق (ع) از پدر خود امام باقر علیه السلام  در پاسخ به سؤال از درهم ها و دینارها نقل فرمودند : این ها خاتم هاى خدا در زمین اویند. خداوند آنها را براى مصلحت (تمشیت امور)آفریدگانش قرار داده است و با این درهم و دینارهاست كه امور و كسب و كار آنها رو به راه مى شود.(4)

تجربه كشور نروژ نیز  كه درآمدهای نفتی خود را از منابع بانك مركزی جدا نموده تا ثبات پول ملی خود (كرون ) راحفظ نماید نیز جالب توجه است. (5)

به نظر می رسد فقها و اعضای محترم شورای فقهی بانك مركزی باید ابتدا تمركز خود را بر خود پول و ماهیت آن در اقتصاد ایران قرار دهند و اشكالات آن بر مبنای شرع، عرف، و تجربه سایر كشورها را استخراج نمایند. بدون وجود نظام پولی صحیح كه بر مبنای تولید واقعی در اقتصاد حركت نماید نمی توان انتظار زیادی از نظام بانكی، نظام اقتصادی و یا حتی نظام اجتماعی داشت!!!

اگر اقتصاد ایران از بروز تورم های ناشی از نشر بی رویه پول نجات یابد آنگاه راه برای اجرای صحیح عقود اسلامی، افزایش كارایی بانكها، انطباق با استانداردهای بین المللی به ویژه مدیریت ریسك و در نهایت حمایت از تولید ملی هموارتر خواهد شد.

اقتصاد ایران بیشتر دچار سرطان تولید پول است كه نظام بانكی را نیز درگیر كرده و آسیبهای آن به سایر صنایع نیز منتقل می شود. همانگونه كه اگر در بدن خون دچار سرطان گردد كه قلب را نیز در گیر نموده و با درمان خون، قلب نیز سالم می گردد ، در نظام اقتصادی ایران نیز با درمان پول، نظام بانكی نیز به شرایط سالمی خواهد رسید كه بسیار بهتر منطبق با شرع و انتظارات فقها بوده، كارایی بالاتر و انطباق بیشتری با استانداردهای بین المللی داشته و نهایتا می تواند در خدمت بخش مولد اقتصاد باشد.

درمان باید اول از نظام پولی و جدایی ارتباط نشر پول با درآمدهای طبیعی آغاز شود.

پی نوشتها:


(1)

http://donya-e-eqtesad.com/news/642834/

 http://www.cato.org/publications/briefing-paper/is-gold-standard-still-gold-standard-among-monetary-systems

(2) مصاحبه آقای آلن گرین اسپن

http://youtube.com/watch?v=ZjMQG3qUFKo

(3) 

Arthur J. Rolnick and Warren E. Weber, “Money, Inflation, and Output under Fiat and Commodity Standards,” Journal of Political Economy 105 (December 1997):p 1317

http://gold-standard.procon.org/sourcefiles/money_inflation_output_fiat_commodity_rolnick.pdf

(4) محمدی ری شهری ، میزان الحكمه، جلد 11 صفحه 156

http://lib.eshia.ir/27307/11/156

(5)

http://donya-e-eqtesad.com/news/770804/ 




با نظام پولی غلط نه بانكداری درستی داریم و نه صنعت

·       با نشر پول بی رویه بر مبنای درآمدهای نفتی با كاهش ارزش پول ملی مواجه می شویم.

·       نشرپول بر مبنای درآمدهای نفتی در كنار بی انضباطی( استقراض دولت و برداشت بانكها از منابع بانك مركزی به علت مشكلات نقدینگی ناشی از عدم بازپرداخت تسهیلات توسط شركتهای دولتی) و عدم شفافیت و نظارت بر بانكها و وجود اقتصاد در سایه (بخوانید قاچاق) وضع امروز نظام بانكی و اقتصادی را نوید می دهد.

·       قاچاق بی رویه، تورم های دوره ای شدید، ركود و خشكسالی منابع در عین حال رسوب سپرده ها در بانكها،رشد شدید ترازنامه بانكها و افزایش فاصله طبقاتی همه ناشی از نشر بی رویه پول بر مبنای درآمدهای نفتی است.

·       نظام پولی دچار سرطان تولید پول بی رویه است و سایر عوامل اثرات مخرب آنرا تشدید می كند.

·       نظام بانكی مانند سیستم گردش خون و نظام پولی مانند مغز استخوان است كه تولید خون می كند. در ایران اقتصاد بیشتر دچار سرطان خون (پول) است تا سرطان سیستم گردش خون(بانك).

·       پول به اندازه توسعه كالاها و خدمات مورد نیاز است و تغییرات حجم آن حتی در اقتصادهای بسیار بزرگتر از ایران باید ناچیز باشد. اگر عامل دیگری غیر از تولید مبتنی بر دانش، كار و بهره وری انسانی باعث افزایش پول در جامعه شود این پول زیادی شاید بتواند یك رفاه موقت و كاذب را برای بخش از جامعه نوید دهد اما بعد از مدتی با افزایش شدید تورم و ركود متعاقب آن ضمن انتقال بخش عظیمی از ثروت به طبقات مرفه جامعه و خارج از كشور باعث گسترش فقر و بیكاری می شود. باید توجه كرد كه نشر پول جدید مشكلات اقتصادی را درمان نمی كند بلكه آن را به بهای تشدید آن مدتی به عقب می اندازد.

·       هرچند كه در اقتصادهای پیشرفته نیز نظام پولی به خصوص بعد از استقرار نظام پولی بدون پشتوانه  اشكالات زیادی یافته است و اندیشمندان متعددی اشكالات آن را گوشزد نموده اند كه نمونه اخیر و شدید آن در بحرانهای مالی و اقتصادی سال 2001 و 2008 در ایالات متحده و جهان دیده شد (مطالب بیشتر در این سایت آمده است)، اما در نظام پولی ایران كه اقتصاد متكی به نفت است و انتشار پول با درآمدهای ارزی صادرات نفت افزایش می یابد این مشكل حادتر است.

·       باید توجه كرد نشر پول توسط بانك مركزی كشورهای نفت خیز مانند ایران به صورت مداوم صورت می پذیرد فقط شتاب آن با كاهش درآمدهای صادرات نفت كاهش می یابد و بنابراین به صورت مداوم و حتی در دوران ركود اقتصادی نیز نشر پول ادامه دارد. بنابراین در این حالت بانك مركزی به صورت  ناخواسته سیاست انبساطی را در پیش گرفته است. ركود اقتصادی معمولا در پی وقوع تورمهای شدید و اتخاذ سیاست انقباضی مالی توسط دولت ها برای كاهش تورم ایجاد می شود مانند شرایطی كه در ایران تجربه می كنیم.

·       جالب است كه با اینكه ریشه وضعیت نابسامان اقتصاد ایران انتشار پول بی رویه است اما برخی راه درمان آن را  تزریق پول جدید  می دانند. مگر می شود سرطان را با سرطان بیشتر درمان كرد. البته این هم نشانه ای دیگر از رواج تنبلی در جامعه ما است كه به جای درمان ریشه ای مسائل از قرص های مسكن مخدر (انتشار پول بی رویه) استفاده می شود.

·       این بهمن پول های بی رویه می تواند روزی اقتصاد ایران را مانند اقتصاد ونزوئلا به قهقرا ببرد.

·       امروزه ثابت شده است كه ریشه تورم های شدید و دوره ای را باید در وجود اختلال در نظام پولی و نشر بی رویه پول جستجو کرد.

·       بانظام پولی غلط و غیر عرفی و غیر شرعی كه به صورت دوره ای باعث تورم های شدید می شود نمی توان بانكداری بدون ربا یا به اصطلاح اسلامی داشت!!! تورم پولی باعث انتقال قدرت خرید به صاحبان قدرت و ثروت می شود.

·       تورم های دوره ای شدید نه تنها اقتصاد بلكه دین و فرهنگ ملتی را نابود می كند.

·       والد پول ملی نباید ارزهای منابع طبیعی باشند چراکه این بچه ها (پولهای تازه متولد شده) در اقتصاد به حرکت افتاده و با ایجاد حباب در بازارها مانند مسکن و اوراق بهادار نهایتا به مادر خود بازگشته و با گرانتر شدن ارز رکود در تولید و تورم برای مصرف کننده را به ارمغان می آورند.

·       درمان جامع و کامل اقتصاد ایران وقتی شروع می شود كه درآمدها نفتی و صادرات منابع طبیعی به بانك مركزی راه نیابد و پول ملی بر اساس آن نشر داده نشود. این گونه منابع باید در صندوقی برای سرمایه گذاری در خارج و یا واردات كالاهای سرمایه ای ذخیره سازی گردد. از نروژ بیاموز