دكتر حسین عیوضلو

آنچه تاكنون به صورت نظریه پول و بانكداری اسلامی مطرح شده، به طور عمده متأثر از دیدگاه های اقتصاددانان اسلامی یا جهت گیری های فقیهان اسلام بوده است . نكته یا چالش  مهم در این باره ضرورت توجه به این حقیقت است كه اقتصاددانان اسلامی اغلب آشنایی لازم و كافی از مبانی شرعی و محتوای نگرش اسلامی ندارند، و از سوی دیگر فقیهان یا عالمان معظم حوزه های علمیه نیز به طور جامع و لازم به مبانی و محتوای بحث های اقتصادی اشراف ندارند . از این رو آنچه به صورت مبانی یا محتوای بانكداری بدون ربا مطرح شده در اغلب موارد نتوانسته است زیر بنا و چارچوب نظریه اسلامی در حوزه پول و بانكداری را به روش علمی معرفی كند . این مقاله، به طور متفاوت با روش های متعارف می كوشد نظریه های علمی پول و بانكداری اسلامی ر ا براساس محتوا و اصول ثابت اسلام و اقتصاد اسلامی استخراج كرده و در ادامه امكان تعمیم این اصول و نظریه ها را به بحث های كاربردی نظام های اسلامی امروز گسترش دهد . با این رویكرد ، فرضیه های اصلی مقاله به شرح ذیل ارائه می شود:

1.      وجود پول در جایگاه كالای مشترك ، سنجه ای از عدالت اجتماعی در جامعه و قوام آن نشان گر قوام اجتماعی جامعه است و كاهش ارزش آن نشانه ای از گسیختگی قرارداد اجتماعی در جامعه است؛

2.      ارزش پول در سلسله معلولات مبادله است . بر خلاف ارزش كالاها كه در سلسله علت های مبادله های است. بنابراین، فقط قیمت هایی عادلانه اند كه در بازار حقیقی اقتصاد و بر پایه هزینه های مرتبط با كار و كوشش تعیین شوند؛

3.       در اقتصاد اسلامی دارایی های مالی یا وجوه سرمایه گذاری مانند پول نقد ، زمانی عایدی خواهند داشت كه براساس عقدهای شرعی اسلامی در فعالیت مشروع اقتصادی به كار گرفته شوند.

اصل مقاله